ویدیو تحلیل دیاگرام:
تحلیل معماری کتابخانه گوانگجو؛ بازتعریف فضای کتابخانه با ایده چیدمان کتاب‌ها
پروژه The Stacks، پیشنهاد طراحی دفتر JWA با همکاری SNB برای کتابخانه مرکزی شهر گوانگجو در کره جنوبی است. این طرح با الهام از تصویر کتاب‌های روی‌هم‌چیده‌شده، به دنبال بازتعریف رابطه میان فرم معماری، فضاهای مطالعه، حرکت کاربران و نور طبیعی است. در این پروژه، حجم‌های افقی، فضاهای پلکانی و نورگیر مرکزی، کتابخانه را به محیطی پویا و پیوسته تبدیل می‌کنند.
معرفی پروژه و ایده اولیه طراحی
The Stacks
عنوان پیشنهادی دفتر معماری JWA (Jin & Woo Architects) با همکاری SNB Architecture برای مسابقه بین‌المللی طراحی کتابخانه مرکزی شهر گوانگجو در کره جنوبی است. این پروژه در فاصله دسامبر ۲۰۱۹ تا فوریه ۲۰۲۰ توسعه پیدا کرد.
ایده اصلی طراحی از تصویر کتاب‌هایی الهام گرفته شده که به شکلی نسبتاً نامنظم روی یکدیگر قرار گرفته‌اند. معماران تلاش کرده‌اند این تصویر را به زبان معماری ترجمه کنند؛ به‌گونه‌ای که هم در نمای بیرونی و هم در سازمان‌دهی فضاهای داخلی قابل مشاهده باشد.
هدف طرح، بازتعریف الگوی سنتی کتابخانه و ایجاد فضایی منعطف، پیوسته و قابل توسعه است؛ فضایی که تجربه مطالعه را از یک فعالیت محدود به سالن‌های بسته، به تجربه‌ای فضایی و اجتماعی تبدیل کند.
تبدیل بام و تراس به فضاهای قابل استفاده
در این پروژه، بام صرفاً به‌عنوان پوشش نهایی ساختمان در نظر گرفته نشده است.
الهام از چیدمان نامنظم کتاب‌ها، باعث شکل‌گیری سطوح پلکانی و اختلاف ارتفاع در توده معماری شده است. این سطوح امکان تبدیل بخش‌هایی از بام به فضاهای قابل سکونت، مانند سکوهای نشستن، تراس‌ها و پله‌های بزرگ را فراهم می‌کنند.
در نتیجه، مرز میان فضای داخلی و خارجی ساختمان انعطاف‌پذیرتر می‌شود و کاربران می‌توانند در بخش‌های مختلف بنا، تجربه‌های متفاوتی از حضور و مطالعه داشته باشند.
این رویکرد همچنین باعث می‌شود سطوحی که در طراحی متداول صرفاً به‌عنوان پوشش یا فضای باقی‌مانده شناخته می‌شوند، به بخشی از برنامه عملکردی پروژه تبدیل شوند.
ایجاد فضای دابل هایت و ارتباط عمودی طبقات
یکی دیگر از راهکارهای فضایی پروژه، ایجاد ارتباط بصری و عملکردی میان طبقات مختلف است.
در فرآیند شکل‌گیری فضا، حذف بخشی از سطح سقف و ایجاد فضای دابل هایت، امکان ارتباط مستقیم‌تر میان ترازهای مختلف را فراهم می‌کند.
این فضای عمودی، علاوه بر افزایش کیفیت فضایی، به ایجاد یک پیوستگی دیداری میان بخش‌های مختلف کتابخانه کمک می‌کند.
در چنین ساختاری، طبقات دیگر به‌صورت لایه‌هایی کاملاً مستقل عمل نمی‌کنند؛ بلکه کاربران می‌توانند از طریق ارتباطات فضایی و دیدهای متقابل، حضور بخش‌های مختلف کتابخانه را درک کنند.
نور طبیعی و نورگیر سقفی
نور طبیعی یکی از عناصر اصلی سازمان‌دهی فضای داخلی The Stacks است.
برای تحقق این هدف، یک نورگیر بزرگ سقفی یا Roof Lantern در طراحی پیش‌بینی شده که نور را به فضای آتریوم هدایت می‌کند و امکان نفوذ آن به عمق طبقات را فراهم می‌سازد.
این راهکار علاوه بر روشن کردن بخش‌های داخلی، به تقویت ارتباط بصری میان طبقات و ایجاد یک فضای مرکزی شاخص کمک می‌کند.
ترکیب فضای عمودی آتریوم با نور طبیعی، محیطی روشن و پویا برای مطالعه و تعامل کاربران به وجود می‌آورد؛ فضایی که در آن نور به‌عنوان بخشی از تجربه معماری عمل می‌کند، نه صرفاً یک نیاز عملکردی.
سازمان‌دهی داخلی و بازتعریف تجربه کتابخانه
در فضای داخلی پروژه، ایده چیدمان کتاب‌ها به شکل مجموعه‌ای از فضاهای پلکانی و لایه‌لایه ادامه پیدا می‌کند.
فضای اصلی مطالعه با عنوان The Stacks، از همین منطق پیروی می‌کند و با ایجاد سطوح مختلف، امکان شکل‌گیری ارتباطات دیداری و فضایی میان کاربران و بخش‌های مختلف کتابخانه را فراهم می‌سازد.
از طرف دیگر، سازمان‌دهی افقی فضاها یکی از اصول اصلی طراحی است. معماران معتقدند عملکرد کتابخانه به فضاهایی گسترده و قابل دسترس نیاز دارد و نباید صرفاً بر اساس روابط عمودی و سلسله‌مراتبی میان طبقات سازمان‌دهی شود.
مسیرهای حرکتی پروژه نیز با ترکیب حرکت افقی و عمودی، به کاربران کمک می‌کنند به‌راحتی در ساختمان حرکت کنند و منابع موردنیاز خود را پیدا کنند.
در نهایت، ترکیب فرم الهام‌گرفته از کتاب‌ها، فضاهای پلکانی، نور طبیعی و ارتباطات فضایی پیوسته، کتابخانه را از یک مخزن سنتی برای نگهداری منابع به محیطی برای یادگیری، تعامل و تجربه فضایی تبدیل می‌کند.
منابع
۱. JWA Architecture – The Stacks | City Main Library Gwangju
وب‌سایت رسمی دفتر معماری JWA
https://www.jwaarchitecture.com/jongno-gugovernmentcomplex-2020-1